Od 1 lipca pacjenci mogą realizować jedną receptę w więcej niż jednej aptece. Poniżej przedstawiamy Kompendium wiedzy w formie Q&A dotyczące programu.
Materiał został opracowany na podstawie transkrypcji webinarów organizowanych przez Naczelną Izbę Aptekarską, w których wzięli udział mgr farm. Agnieszka Anczykowska (Naczelna Izba Aptekarska), mgr farm. Marek Tomków (Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej) oraz Andrzej Sarnowski (Dyrektor Pionu Rozwoju SIM i Wdrożeń Centrum e-Zdrowia).
Zapraszamy także do obserwowania profilu mgr farm. Agnieszki Anczykowskiej, która na bieżąco przekazuje aktualizacje dotyczące programu i odpowiada na pytania: https://www.facebook.com/mgranczyk
Jeśli chcesz znaleźć szybko wybrane zagadnienie, skorzystaj z Ctrl+F lub wklej link do tego tekstu do wybranego chatbota AI i zadaj pytanie.
Spis treści
Rozdział 1. Podstawowe informacje o recepcie współdzielonej 1
Rozdział 2. Przystąpienie apteki do programu i przygotowanie do wdrożenia 3
Rozdział 3. Realizacja e-recepty współdzielonej w praktyce 6
Rozdział 4. Blokada recepty i bezpieczna realizacja 10
Rozdział 5. Wyliczenia systemu P1 i realizacja recept rocznych 13
Rozdział 6. Korekty realizacji recept i odpowiedzialność farmaceuty 16
Rozdział 7. Szczególne rodzaje recept i najczęstsze wątpliwości 19
Rozdział 8. Najczęstsze pytania farmaceutów i praktyczne problemy 22
Rozdział 1. Podstawowe informacje o recepcie współdzielonej
Czym jest e-recepta współdzielona?
E-recepta współdzielona to nowa funkcjonalność systemu P1, która umożliwia realizację jednej e-recepty w więcej niż jednej aptece. Pacjent nie jest już zobowiązany do dokończenia realizacji recepty w tej samej placówce, w której wykupił pierwsze opakowanie leku. Jeżeli recepta została rozpoczęta w aptece uczestniczącej w systemie, kolejne opakowania mogą zostać wydane również w innej aptece, która również przystąpiła do programu.
Dla farmaceuty oznacza to przede wszystkim dostęp do informacji o wcześniejszych realizacjach recepty oraz możliwość kontynuowania jej realizacji bez konieczności odsyłania pacjenta do apteki, w której rozpoczął leczenie.
Nowa funkcjonalność nie zmienia zasad wystawiania recept ani obowiązujących przepisów dotyczących ich realizacji. Zmienia natomiast sposób wymiany informacji pomiędzy systemem P1 a oprogramowaniem aptecznym.
Dlaczego wprowadzono e-receptę współdzieloną?
Głównym celem zmian jest zwiększenie dostępności leków dla pacjentów. Dotychczas częściowo zrealizowana e-recepta mogła być kontynuowana wyłącznie w tej samej aptece. Powodowało to liczne problemy, szczególnie w przypadku leków trudno dostępnych, podróży pacjenta czy czasowego braku produktu w danej placówce.
Nowe rozwiązanie ma umożliwić pacjentowi dokończenie terapii w innej aptece bez konieczności uzyskiwania nowej recepty lub powrotu do miejsca pierwszej realizacji.
Według przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia i Centrum e-Zdrowia wdrożenie funkcjonalności przed okresem wakacyjnym miało ułatwić pacjentom dostęp do leków podczas wyjazdów, kiedy zmiana miejsca pobytu jest szczególnie częsta.
Czy udział apteki w systemie jest obowiązkowy?
Nie. Przystąpienie do programu jest dobrowolne.
Każda apteka samodzielnie podejmuje decyzję, czy chce obsługiwać częściową realizację recept rozpoczętych w innych placówkach. Brak przystąpienia do programu nie uniemożliwia prowadzenia bieżącej działalności ani realizacji recept w dotychczasowym zakresie.
Należy jednak pamiętać, że pacjent będzie mógł kontynuować realizację recepty wyłącznie pomiędzy aptekami uczestniczącymi w systemie. Jeżeli recepta została rozpoczęta w aptece, która nie przystąpiła do programu, jej realizacja nie będzie mogła zostać dokończona w innej placówce.
Kto podejmuje decyzję o przystąpieniu apteki do programu?
Za zgłoszenie apteki odpowiada kierownik apteki.
Podczas webinaru wielokrotnie podkreślano, że decyzja o przystąpieniu do programu należy właśnie do kierownika, ponieważ to on odpowiada za organizację pracy apteki oraz prawidłową realizację recept. Centrum e-Zdrowia weryfikuje, czy osoba składająca zgłoszenie jest wpisana jako kierownik w rejestrze aptek.
Przedstawiciele Naczelnej Izby Aptekarskiej zwracali również uwagę, że decyzja nie powinna być wymuszana przez właściciela sieci czy pracodawcę wyłącznie z powodów marketingowych. Jeżeli kierownik uzna, że apteka nie jest przygotowana organizacyjnie lub technicznie do wdrożenia nowej funkcjonalności, może odroczyć przystąpienie do programu.
Dlaczego wdrożenie przesunięto z 18 czerwca na 1 lipca?
Pierwotnie uruchomienie systemu planowano na 18 czerwca 2026 r., jednak po rozmowach pomiędzy Ministerstwem Zdrowia a Naczelną Izbą Aptekarską termin został przesunięty na 1 lipca.
NIA argumentowała, że apteki potrzebują więcej czasu na przygotowanie organizacyjne oraz aktualizację oprogramowania. Ostatecznie uzgodniono dwutygodniowe przesunięcie terminu wdrożenia.
Jednocześnie przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia wskazywali, że dalsze odkładanie wdrożenia nie przyniosłoby istotnych korzyści. Ich zdaniem większość problemów technicznych można wykryć dopiero podczas rzeczywistej pracy systemu, a nie w trakcie kolejnych tygodni testów.
Dlaczego Naczelna Izba Aptekarska postulowała pilotaż zamiast ogólnopolskiego wdrożenia?
Samorząd aptekarski nie kwestionował samej idei e-recept współdzielonych, ale zwracał uwagę, że nowe rozwiązanie powinno zostać dokładnie przetestowane przed udostępnieniem go wszystkim aptekom.
Pilotaż prowadzony w Kaliszu i Łodzi miał pozwolić na wykrycie błędów zarówno po stronie systemu P1, jak i oprogramowania aptecznego. Testowano m.in. korekty realizacji recept, rozliczenia refundacyjne, zamiany produktów, blokady recept oraz wymianę danych pomiędzy aptekami.
Zdaniem NIA dłuższy pilotaż umożliwiłby również ocenę wpływu nowych rozwiązań na codzienną organizację pracy aptek, czego nie da się w pełni sprawdzić w środowisku testowym.
Czy system został odpowiednio przetestowany przed uruchomieniem?
Tak, jednak zakres testów był ograniczony.
Pilotaż prowadzono w czterech aptekach – po dwóch w Kaliszu i Łodzi. W jego trakcie sprawdzano m.in. poprawność wymiany danych pomiędzy aptekami, działanie blokad recept, możliwość wykonywania korekt, obsługę refundacji oraz różne scenariusze realizacji recept.
Według uczestników webinaru większość wykrytych problemów udało się rozwiązać jeszcze przed uruchomieniem systemu. Jednocześnie podkreślano, że żaden pilotaż nie jest w stanie odtworzyć wszystkich sytuacji, które pojawią się podczas codziennej pracy tysięcy aptek.
Czy e-recepta współdzielona zmienia obowiązujące przepisy dotyczące realizacji recept?
Nie. Wprowadzenie nowej funkcjonalności nie oznacza zmiany zasad wynikających z przepisów prawa farmaceutycznego ani rozporządzenia w sprawie recept.
Nadal obowiązują te same reguły dotyczące m.in. terminów realizacji recept, maksymalnych ilości wydawanych produktów czy zasad realizacji recept rocznych. E-recepta współdzielona zmienia jedynie sposób przekazywania informacji pomiędzy aptekami i umożliwia kontynuację realizacji recepty w innej placówce.
Oznacza to, że farmaceuta nadal powinien stosować te same zasady oceny recepty, które obowiązywały przed wdrożeniem nowej funkcjonalności. System nie zwalnia z obowiązku prawidłowej realizacji recepty, ale ma ułatwić dostęp do informacji potrzebnych do podjęcia właściwej decyzji.
Rozdział 2. Przystąpienie apteki do programu i przygotowanie do wdrożenia
Jak zgłosić aptekę do programu e-recept współdzielonych?
Przystąpienie do programu rozpoczyna się od złożenia zgłoszenia w aplikacji Gabinet.gov.pl. Po zalogowaniu należy wybrać rolę farmaceuty (lub – w przypadku punktu aptecznego – technika farmaceutycznego), wskazać właściwą aptekę, a następnie w zakładce dotyczącej przesyłania wiadomości wybrać formularz zgłoszenia do obsługi częściowej realizacji recept.
Samo zgłoszenie jest stosunkowo proste i nie wymaga przygotowywania dodatkowej dokumentacji. Po jego przesłaniu Centrum e-Zdrowia weryfikuje uprawnienia osoby składającej wniosek oraz poprawność danych kierownika apteki.
W praktyce
Przed wysłaniem zgłoszenia warto upewnić się, że dane kierownika w rejestrze aptek są aktualne. To właśnie na ich podstawie CeZ potwierdza uprawnienia do przystąpienia do programu.
Kto może zgłosić aptekę do programu?
Co do zasady zgłoszenia dokonuje kierownik apteki.
Podczas webinaru podkreślano, że CeZ porównuje dane osoby składającej zgłoszenie z informacjami znajdującymi się w rejestrze aptek. Ma to zapobiegać sytuacjom, w których decyzję o przystąpieniu podejmowałaby osoba nieuprawniona.
W przypadku punktów aptecznych procedura wygląda nieco inaczej – zgłoszenie może zostać wykonane z wykorzystaniem roli technika farmaceutycznego zgodnie z instrukcjami CeZ.
Czy administrator systemu lub właściciel sieci może zgłosić aptekę?
Nie powinien.
NIA wielokrotnie podkreślała, że decyzja o przystąpieniu do programu należy do kierownika apteki, ponieważ to on odpowiada za organizację pracy placówki oraz bezpieczeństwo realizacji recept.
Oznacza to, że nawet jeśli decyzja o wdrożeniu zapada na poziomie sieci aptek, formalne zgłoszenie powinno zostać dokonane zgodnie z zasadami określonymi przez CeZ.
Czy wszystkie systemy apteczne są gotowe do obsługi e-recept współdzielonych?
Niekoniecznie.
Przed zgłoszeniem apteki warto upewnić się u dostawcy oprogramowania, że używany system obsługuje nową funkcjonalność. Podczas webinaru CeZ wskazywało, że zgłoszenie apteki powinno nastąpić dopiero po uzyskaniu potwierdzenia od producenta oprogramowania.
Brak odpowiedniej aktualizacji może uniemożliwić prawidłową wymianę danych z systemem P1, mimo że sama apteka formalnie przystąpiła do programu.
Warto pamiętać
Samo zgłoszenie apteki nie aktualizuje programu aptecznego. Aktualizację należy przeprowadzić zgodnie z zaleceniami producenta oprogramowania.
Skąd wiadomo, że apteka została włączona do programu?
Po pozytywnej weryfikacji zgłoszenia CeZ aktywuje nową funkcjonalność dla danej placówki.
Jednym z potwierdzeń jest pojawienie się apteki na publicznej mapie placówek uczestniczących w programie. Dzięki temu pacjenci mogą sprawdzić, w których aptekach możliwe jest kontynuowanie realizacji e-recept współdzielonych.
Czy po przystąpieniu do programu można się z niego wycofać?
Według informacji przekazanych podczas webinaru CeZ nie przewidziało procedury wycofania apteki z programu.
Rozwiązanie to wynika przede wszystkim z konieczności zachowania ciągłości realizacji recept. Gdyby apteka mogła dowolnie rezygnować z udziału w systemie, mogłoby to utrudnić wykonywanie późniejszych korekt oraz kontynuowanie realizacji recept rozpoczętych właśnie w tej placówce.
Czy wszystkie recepty mogą być realizowane w różnych aptekach?
Nie.
Nowa funkcjonalność obejmuje wyłącznie recepty wystawione na gotowe produkty dopuszczone do obrotu. Oznacza to, że recepty recepturowe nadal realizowane są na dotychczasowych zasadach (w tym marihuana medyczna – przypis redakcji)
Jednocześnie podczas webinaru wyjaśniono, że system nie wyklucza określonych kategorii leków gotowych wyłącznie ze względu na ich charakter. Jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, możliwość realizacji w różnych aptekach dotyczy również produktów zawierających środki odurzające czy substancje psychotropowe.
Czy recepta rozpoczęta w aptece, która nie przystąpiła do programu, może zostać dokończona w innej aptece?
Nie.
To jedno z najważniejszych ograniczeń nowego rozwiązania. Możliwość kontynuowania realizacji istnieje wyłącznie wtedy, gdy zarówno apteka rozpoczynająca realizację, jak i apteka kontynuująca uczestniczą w systemie e-recept współdzielonych.
Jeżeli pierwsza realizacja nastąpiła w aptece spoza programu, kolejna apteka nie otrzyma danych niezbędnych do prawidłowego kontynuowania realizacji recepty.
Przykład
Pacjent wykupił jedno opakowanie leku w aptece, która nie korzysta z e-recept współdzielonych. Nawet jeśli kolejna apteka uczestniczy w programie, nie będzie mogła przejąć realizacji tej recepty.
Czy wszystkie recepty pacjenta będą widoczne po przystąpieniu do programu?
Tak, ale pod warunkiem prawidłowego uwierzytelnienia pacjenta.
Farmaceuta uzyska dostęp do recept po podaniu przez pacjenta odpowiednich danych uwierzytelniających, takich jak kod PIN i numer PESEL, kod kreskowy z wydruku informacyjnego lub kod QR z Internetowego Konta Pacjenta.
Samo przystąpienie apteki do programu nie oznacza automatycznego dostępu do wszystkich recept każdego pacjenta.
Czy do kolejnej realizacji wystarczy sam numer PESEL?
To zależy od tego, gdzie realizowana jest recepta.
Jeżeli pacjent wraca do tej samej apteki, w której wcześniej rozpoczął realizację recepty, zazwyczaj wystarczy numer PESEL. System korzysta bowiem z informacji zapisanych wcześniej w lokalnym oprogramowaniu.
Jeżeli jednak pacjent zgłasza się do innej apteki, konieczne jest ponowne udostępnienie recepty – poprzez podanie numeru PESEL i kodu PIN, okazanie wydruku z kodem kreskowym lub wyświetlenie kodu QR w aplikacji mojeIKP.
To rozwiązanie ma zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa oraz ochronę danych medycznych pacjenta.
Czy e-recepta wystawiona przed uruchomieniem systemu również może być realizowana w różnych aptekach?
Tak.
Jedną z najczęściej pojawiających się wątpliwości było to, czy nowa funkcjonalność obejmie wyłącznie recepty wystawione po 1 lipca. Podczas webinaru wyjaśniono, że ograniczenie takie nie obowiązuje.
Jeżeli recepta pozostaje ważna, a obie apteki uczestniczą w systemie, możliwe będzie kontynuowanie jej realizacji niezależnie od daty wystawienia czy rozpoczęcia realizacji.
Czy pacjent musi wiedzieć, które apteki uczestniczą w programie?
Nie, choć warto go o tym poinformować.
Pacjenci mogą samodzielnie sprawdzić listę aptek uczestniczących w programie na mapie udostępnionej przez Ministerstwo Zdrowia i Centrum e-Zdrowia. W praktyce jednak wielu z nich będzie pytało o to farmaceutów.
Dlatego warto, aby personel apteki potrafił wyjaśnić podstawowe zasady działania systemu oraz poinformować pacjenta, dlaczego w niektórych przypadkach kontynuacja realizacji recepty w innej placówce nie jest jeszcze możliwa.
Rozdział 3. Realizacja e-recepty współdzielonej w praktyce
Czy realizacja e-recepty współdzielonej różni się od standardowej realizacji e-recepty?
W zdecydowanej większości przypadków nie. To jeden z najważniejszych wniosków płynących z pilotażu. Z punktu widzenia farmaceuty sposób pracy pozostaje praktycznie taki sam – receptę wczytuje się do modułu sprzedaży, wydaje odpowiednią ilość leku, a następnie kończy realizację.
Nowym elementem jest jedynie to, że system uwzględnia wcześniejsze realizacje wykonane w innych aptekach uczestniczących w programie. Dzięki temu farmaceuta nie musi samodzielnie ustalać, ile leku pozostało jeszcze do wydania – odpowiednie informacje przekazywane są przez system P1 i prezentowane przez oprogramowanie apteczne.
W praktyce
Jeżeli farmaceuta zna zasady realizacji standardowych e-recept, nie powinien mieć problemów z obsługą recept współdzielonych. Zmienia się przede wszystkim źródło danych o wcześniejszych realizacjach, a nie sam proces wydawania leku.
Co dzieje się po wczytaniu recepty do systemu?
Po pobraniu recepty system automatycznie sprawdza, czy była ona wcześniej realizowana w innej aptece uczestniczącej w programie.
Jeżeli tak, farmaceuta otrzyma informację o wcześniejszych wydaniach oraz możliwość wyświetlenia Dokumentu Stanu Realizacji (DSR). Jednocześnie oprogramowanie przeliczy ilość produktu, która pozostała jeszcze do wydania.
Dzięki temu nie ma potrzeby ręcznego analizowania historii realizacji recepty ani kontaktowania się z inną apteką.
Skąd farmaceuta wie, że recepta była wcześniej realizowana w innej aptece?
Informację o wcześniejszej realizacji przekazuje oprogramowanie apteczne. W zależności od używanego systemu może to być odpowiednia ikona, komunikat lub możliwość otwarcia Dokumentu Stanu Realizacji.
Podczas webinaru zwracano uwagę, że producenci oprogramowania starali się przedstawić te informacje w możliwie czytelny sposób. W praktyce farmaceuta nie powinien analizować technicznych danych zapisanych w DSR, lecz korzystać z podsumowania przygotowanego przez system.
Czy farmaceuta musi analizować Dokument Stanu Realizacji?
Nie.
DSR ma charakter techniczny i został przygotowany przede wszystkim jako dokument wymiany danych pomiędzy systemem P1 a oprogramowaniem aptecznym.
W codziennej pracy większość informacji potrzebnych do realizacji recepty zostanie przedstawiona w znacznie bardziej przystępnej formie przez system apteczny. Do DSR warto sięgać jedynie wtedy, gdy pojawią się wątpliwości dotyczące wcześniejszych realizacji.
Jakie informacje znajdują się w DSR?
Dokument Stanu Realizacji zawiera przede wszystkim informacje niezbędne do kontynuowania realizacji recepty. Obejmuje między innymi:
- datę wcześniejszej realizacji,
- liczbę wydanych opakowań,
- identyfikator wydanego produktu,
- informacje pozwalające systemowi obliczyć ilość leku pozostałą do wydania.
Są to dane techniczne, które mają umożliwić prawidłowe przeliczenie recepty przez oprogramowanie apteczne.
Jakich informacji farmaceuta nie zobaczy?
System celowo ogranicza zakres przekazywanych danych.
Farmaceuta nie otrzyma informacji o:
- nazwie apteki realizującej receptę,
- cenie wydanego produktu,
- danych osoby realizującej receptę,
- lokalnych komentarzach wpisanych przez inną aptekę.
Rozwiązanie to wynika z zasady minimalizacji danych – kolejna apteka otrzymuje wyłącznie informacje niezbędne do prawidłowej realizacji recepty.
Czy farmaceuta zobaczy, że w innej aptece wydano odpowiednik leku?
Tak.
System przekazuje informacje o rzeczywiście wydanym produkcie. Jeżeli podczas wcześniejszej realizacji zastosowano zamianę, odpowiedni produkt będzie widoczny w historii realizacji.
Ma to szczególne znaczenie przy kontynuowaniu terapii oraz ocenie ilości substancji czynnej wydanej pacjentowi.
Czy widać komentarze pozostawione przez inną aptekę?
Nie.
Komentarze wpisywane przez farmaceutów pozostają wyłącznie w lokalnym systemie aptecznym i nie są przesyłane do P1.
Podczas webinaru przedstawiciele NIA zwracali jednak uwagę, że warto byłoby w przyszłości udostępniać przynajmniej część adnotacji wymaganych przepisami, np. dotyczących zmiany dawki lub postaci leku. Obecnie taka funkcjonalność nie została wdrożona.
Warto pamiętać
Brak komentarzy nie oznacza, że wcześniejsza realizacja przebiegała standardowo. W razie wątpliwości należy opierać się na danych prezentowanych przez system oraz własnej ocenie recepty.
Czy można sprawdzić, dlaczego wydano inny odpowiednik?
Nie.
System pokaże, jaki produkt został wydany, ale nie przekaże informacji, dlaczego zdecydowano się na jego zamianę.
Nie będą również widoczne komentarze farmaceuty ani uzasadnienie dokonanej zamiany.
Czy realizacja recepty w innej aptece wpływa na sposób podejmowania decyzji przez farmaceutę?
Nie.
Podczas webinaru wielokrotnie podkreślano, że farmaceuta powinien podejmować decyzję dokładnie tak, jak gdyby wcześniejsze realizacje odbywały się w jego własnej aptece.
Oznacza to, że nadal należy stosować obowiązujące przepisy dotyczące realizacji recept oraz opierać się na danych przekazanych przez system P1.
Czy należy samodzielnie obliczać ilość leku pozostałą do wydania?
W większości przypadków nie.
Jeżeli recepta podlega wyliczeniom systemu P1, należy kierować się ilością wskazaną przez system. Oprogramowanie uwzględnia wcześniejsze realizacje wykonane również w innych aptekach.
Jedynie w przypadku recept nieobjętych wyliczeniami P1 farmaceuta postępuje zgodnie z dotychczasowymi zasadami realizacji recept.
Czy farmaceuta powinien analizować, kiedy odbywały się wcześniejsze realizacje recepty?
Nie ma takiej potrzeby.
Jeżeli system P1 wyliczył ilość produktu możliwą do wydania, należy kierować się jego wskazaniami. Daty wcześniejszych realizacji mają znaczenie przede wszystkim dla samego systemu, który uwzględnia je podczas obliczeń.
Co zrobić, gdy system pokazuje możliwość wydania kolejnego opakowania?
Jeżeli ilość wskazana przez system jest zgodna z obowiązującymi zasadami realizacji recepty, farmaceuta może wydać produkt zgodnie z komunikatem prezentowanym przez oprogramowanie.
Podczas webinaru wielokrotnie podkreślano, że ciężar prawidłowego wyliczenia ilości leku powinien spoczywać na systemie P1, a nie na farmaceucie.
Czy realizacja recepty współdzielonej wymaga dodatkowych czynności po zakończeniu sprzedaży?
Nie.
Po zakończeniu realizacji recepty system tworzy Dokument Realizacji Recepty (DRR), który zostaje przekazany do P1. Dokument ten aktualizuje historię realizacji recepty i umożliwia jej dalszą realizację w kolejnej aptece, jeżeli pozostała jeszcze część terapii do wydania.
Dla farmaceuty oznacza to, że poprawne zakończenie transakcji jest równie ważne jak samo wydanie produktu.
Jakie były najważniejsze wnioski z pilotażu dotyczące codziennej pracy?
Najważniejszy wniosek był zaskakująco prosty – po krótkim okresie przyzwyczajenia farmaceuci przestawali zauważać, że realizują receptę współdzieloną.
Podczas testów uczestnicy pilotażu przyznawali, że po kilku godzinach pracy traktowali takie recepty dokładnie tak samo jak standardowe e-recepty. Większość nowych funkcji działa w tle, a odpowiedzialność za prezentowanie właściwych informacji spoczywa głównie na systemie P1 i oprogramowaniu aptecznym.
Rozdział 4. Blokada recepty i bezpieczna realizacja
Dlaczego system blokuje receptę na 20 minut?
Blokada recepty została wprowadzona, aby zapobiec równoczesnej realizacji tej samej e-recepty w dwóch różnych aptekach. W momencie rozpoczęcia realizacji recepty system P1 “rezerwuje” ją dla danej apteki na określony czas, dzięki czemu inna placówka nie może w tym samym momencie wydać tych samych produktów.
Mechanizm ten ma szczególne znaczenie w przypadku pacjentów przemieszczających się pomiędzy aptekami lub sytuacji, gdy recepta obejmuje kilka opakowań tego samego leku. Bez blokady mogłoby dojść do podwójnego wydania produktu przed zaktualizowaniem danych w systemie.
Przedstawiciele CeZ podkreślali, że 20 minut to kompromis pomiędzy bezpieczeństwem systemu a realnym czasem potrzebnym na obsługę pacjenta.
Kiedy rozpoczyna się blokada recepty?
Blokada uruchamia się w momencie pobrania recepty do realizacji przez oprogramowanie apteczne. Od tego momentu recepta jest czasowo zarezerwowana dla danej apteki.
Farmaceuta nie musi wykonywać żadnych dodatkowych czynności, aby aktywować blokadę – cały proces odbywa się automatycznie podczas komunikacji systemu aptecznego z P1.
W praktyce oznacza to, że już samo rozpoczęcie realizacji recepty ogranicza możliwość jej równoczesnej obsługi w innej placówce.
Dlaczego wybrano właśnie 20 minut?
Jak wyjaśniano podczas webinaru, analizowano różne warianty długości blokady. Zbyt krótki czas mógłby powodować jej wygaśnięcie jeszcze przed zakończeniem sprzedaży, zwłaszcza w godzinach największego ruchu lub podczas rozwiązywania problemów z receptą.
Z kolei zbyt długa blokada mogłaby niepotrzebnie utrudniać pacjentowi kontynuowanie realizacji recepty w innej aptece, jeśli zrezygnowałby z zakupu.
Dwudziestominutowy okres uznano za rozwiązanie najlepiej odpowiadające codziennej pracy aptek.
Co zrobić, jeśli realizacja trwa dłużej niż 20 minut?
Jeżeli z jakiegoś powodu obsługa pacjenta przedłuża się, farmaceuta powinien ponownie pobrać aktualne dane z systemu P1. Pozwala to odświeżyć blokadę oraz upewnić się, że w międzyczasie nie doszło do zmian w stanie realizacji recepty.
Może to mieć znaczenie np. wtedy, gdy konieczne jest sprowadzenie leku z magazynu, konsultacja z lekarzem lub wyjaśnienie wątpliwości dotyczących recepty.
W praktyce
Warto zwracać uwagę na czas, zwłaszcza podczas realizacji bardziej skomplikowanych recept lub w sytuacji, gdy pacjent opuszcza pierwsze stanowisko i wraca po kilku lub kilkunastu minutach.
Czy blokadę można przedłużyć?
Tak. Nie odbywa się to jednak poprzez ręczne wydłużenie czasu blokady, lecz poprzez ponowne pobranie recepty z systemu P1.
Oprogramowanie apteczne ponownie komunikuje się z systemem centralnym i aktualizuje blokadę. Dzięki temu farmaceuta pracuje zawsze na najbardziej aktualnych danych.
Co zrobić, jeśli pacjent zrezygnuje z zakupu?
Jeżeli recepta została już pobrana do realizacji, a pacjent ostatecznie nie wykupi leków, należy zwolnić blokadę recepty.
Pozostawienie aktywnej blokady może czasowo uniemożliwić realizację recepty w innej aptece, mimo że pacjent zrezygnował z zakupu.
To jedna z sytuacji, na które prowadzący webinar zwracali szczególną uwagę.
Co stanie się, jeśli farmaceuta zapomni zwolnić blokadę?
Najczęściej blokada wygaśnie automatycznie po upływie 20 minut.
Do tego czasu pacjent może jednak napotkać trudności z realizacją recepty w innej aptece. Choć problem ma charakter przejściowy, może powodować niepotrzebną frustrację pacjenta oraz dodatkowe wyjaśnienia po stronie personelu.
Czy druga apteka otrzyma informację, że recepta jest zablokowana?
Tak.
Jeżeli recepta jest aktualnie realizowana w innej aptece, system poinformuje o tym kolejną placówkę. Dzięki temu farmaceuta będzie wiedział, dlaczego w danym momencie nie może rozpocząć realizacji recepty.
Mechanizm ten stanowi jeden z podstawowych elementów zabezpieczających przed podwójną realizacją.
Co dzieje się po zakończeniu realizacji recepty?
Po zakończeniu sprzedaży system apteczny generuje Dokument Realizacji Recepty (DRR), który zostaje przekazany do P1.
Na podstawie tego dokumentu aktualizowany jest stan realizacji recepty. Jeżeli na recepcie pozostały jeszcze niewydane produkty lub opakowania, będą one od tego momentu widoczne dla kolejnej apteki.
To właśnie dlatego prawidłowe wygenerowanie DRR ma tak duże znaczenie dla funkcjonowania całego systemu.
Czym jest Dokument Realizacji Recepty (DRR)?
DRR to dokument potwierdzający faktyczną realizację recepty. Zawiera informacje o wydanych produktach oraz stanowi podstawę do aktualizacji danych w systemie P1.
Nie należy mylić go z Dokumentem Stanu Realizacji (DSR).
- DSR informuje o aktualnym stanie realizacji recepty.
- DRR dokumentuje konkretną realizację wykonaną przez aptekę.
Oba dokumenty pełnią różne funkcje, choć są ze sobą ściśle powiązane.
Dlaczego nie należy wypuszczać pacjenta przed wygenerowaniem DRR?
To jedna z najważniejszych zasad podkreślanych podczas webinarów.
Dopóki DRR nie zostanie poprawnie zapisany w systemie P1, recepta może nie odzwierciedlać rzeczywistego stanu realizacji. W skrajnych przypadkach mogłoby to doprowadzić do nieprawidłowej kontynuacji realizacji w innej aptece lub konieczności wykonywania korekt.
Dlatego zaleca się, aby zakończyć całą procedurę przed zakończeniem obsługi pacjenta.
Warto pamiętać
Wydanie leku nie kończy procesu realizacji recepty. Kluczowe znaczenie ma również poprawne przesłanie informacji do systemu P1.
Co zrobić, jeśli podczas generowania DRR pojawi się błąd?
Przede wszystkim należy ustalić przyczynę problemu.
Może on wynikać z chwilowych trudności w komunikacji z P1, problemów technicznych po stronie oprogramowania aptecznego lub błędów w danych recepty.
Podczas webinaru podkreślano, aby nie próbować omijać procedur ani wykonywać pochopnych korekt bez wcześniejszego ustalenia źródła problemu.
Czy można pozostawić receptę „do dokończenia później”?
Nie jest to zalecane.
Praktyka polegająca na odkładaniu niedokończonych realizacji była spotykana w niektórych aptekach jeszcze przed wdrożeniem e-recept współdzielonych. W nowym modelu może jednak prowadzić do poważnych komplikacji.
Jeżeli recepta nie została prawidłowo zakończona, a pacjent uda się do innej apteki, może dojść do rozbieżności pomiędzy rzeczywistym a zapisanym w P1 stanem realizacji.
Co zrobić, gdy pacjent wróci po kilku godzinach po pozostałe leki?
Należy rozpocząć nową realizację zgodnie z aktualnym stanem recepty zapisanym w P1.
Nie należy opierać się wyłącznie na informacjach zapisanych lokalnie w systemie aptecznym. Każdorazowe pobranie recepty z P1 gwarantuje, że farmaceuta pracuje na aktualnych danych, uwzględniających wszystkie wcześniejsze realizacje.
Jakie błędy najczęściej mogą prowadzić do problemów z realizacją recept?
Podczas webinarów wskazano kilka sytuacji wymagających szczególnej ostrożności:
- pozostawienie recepty bez wygenerowania DRR,
- niezwolnienie blokady po rezygnacji pacjenta z zakupu,
- opieranie się na nieaktualnych danych zamiast ponownego pobrania recepty,
- wykonywanie korekt bez wcześniejszego ustalenia przyczyny błędu,
- zbyt pochopne uznawanie problemów za błędy systemu P1, podczas gdy wynikają one z organizacji pracy apteki lub konfiguracji oprogramowania.
Unikanie tych sytuacji pozwala znacząco ograniczyć ryzyko problemów podczas realizacji e-recept współdzielonych.
Rozdział 5. Wyliczenia systemu P1 i realizacja recept rocznych
Czy system P1 zawsze oblicza ilość leku pozostałą do wydania?
Nie. Choć zakres automatycznych wyliczeń jest coraz większy, nadal nie wszystkie recepty są przeliczane przez system P1.
Jeżeli dana recepta podlega automatycznym wyliczeniom, farmaceuta otrzyma informację o ilości produktu możliwej do wydania. W przypadku recept, których P1 nie przelicza, nadal obowiązują dotychczasowe zasady samodzielnego obliczania ilości leku zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Przedstawiciele NIA podkreślali, że jednym z kierunków dalszego rozwoju systemu powinno być objęcie automatycznymi wyliczeniami możliwie największej liczby recept.
Czy farmaceuta powinien ufać wyliczeniom systemu P1?
Jeżeli recepta została objęta automatycznym przeliczeniem przez P1, prowadzący webinar rekomendowali opieranie się na wskazaniach systemu.
Założeniem nowej funkcjonalności jest stopniowe przenoszenie odpowiedzialności za techniczne obliczenia na system centralny. Dzięki temu farmaceuta nie powinien każdorazowo wykonywać skomplikowanych obliczeń dotyczących okresu terapii czy liczby pozostałych tabletek.
Nie oznacza to jednak zwolnienia z oceny poprawności realizacji recepty. Farmaceuta nadal odpowiada za prawidłowe wydanie produktu zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W praktyce
Jeżeli system wyliczył ilość możliwą do wydania, nie należy jej zmieniać wyłącznie dlatego, że wynik wydaje się zaskakujący. W pierwszej kolejności warto zrozumieć mechanizm działania P1.
Dlaczego wyliczenia systemu czasami wydają się nieprawidłowe?
W wielu przypadkach wynik prezentowany przez P1 jest zgodny z obowiązującymi przepisami, choć może odbiegać od intuicyjnych oczekiwań farmaceuty.
Najczęściej wynika to z faktu, że system bierze pod uwagę nie tylko dawkowanie zapisane na recepcie, ale również dostępne wielkości opakowań, wcześniejsze realizacje oraz zasady wydawania leków na określony okres terapii.
W efekcie liczba tabletek lub opakowań może wydawać się większa lub mniejsza, niż wynikałoby z prostego przemnożenia dawkowania przez liczbę dni terapii.
Dlaczego pacjent może otrzymać więcej niż zapas na 120 dni terapii?
To jedno z pytań, które najczęściej pojawiało się podczas webinarów.
Przepisy określają maksymalny okres terapii, ale nie zawsze pozwalają wydać dokładnie taką liczbę tabletek, jaka wynika z dawkowania. Farmaceuta wydaje bowiem pełne opakowania dostępne w obrocie.
Jeżeli najbliższa dostępna wielkość opakowania powoduje niewielkie przekroczenie liczby tabletek odpowiadających 120 dniom terapii, system może dopuścić wydanie takiego opakowania.
Nie oznacza to błędu wyliczeń – jest to konsekwencja dostosowania wydania do rzeczywistych opakowań znajdujących się na rynku.
Dlaczego system czasami pozwala wydać więcej tabletek niż wynika z dawkowania?
Powód jest podobny.
P1 nie “liczy tabletek”, lecz uwzględnia również sposób konfekcjonowania produktów. Niektórych leków nie można wydać w części opakowania, dlatego system dobiera liczbę pełnych opakowań w taki sposób, aby zapewnić ciągłość terapii.
Dzięki temu farmaceuta nie musi każdorazowo zastanawiać się, czy przekroczenie kilku tabletek wynika z błędu, czy z zasad realizacji recept.
Dlaczego recepty roczne są trudniejsze do przeliczenia?
Recepty roczne należą do najbardziej skomplikowanych przypadków obsługiwanych przez system P1.
Podczas każdej kolejnej realizacji należy uwzględnić m.in.:
- ilość produktu wydaną wcześniej,
- daty poprzednich realizacji,
- dawkowanie,
- okres terapii,
- wielkości dostępnych opakowań.
W praktyce oznacza to konieczność wykonania wielu obliczeń jednocześnie. Jednym z głównych celów rozwoju P1 jest właśnie przejęcie tych wyliczeń przez system centralny.
Dlaczego podczas kolejnej realizacji recepty rocznej system pokazuje większą ilość do wydania, niż spodziewa się farmaceuta?
Najczęściej wynika to z mechanizmu rozliczania niewykorzystanych części wcześniejszych transz.
Jeżeli podczas poprzedniej realizacji pacjent nie wykorzystał całej ilości możliwej do wydania, system może uwzględnić tę różnicę przy kolejnej realizacji.
To rozwiązanie często budzi zdziwienie, jednak jego celem jest umożliwienie pełnego wykorzystania uprawnień wynikających z wystawionej recepty.
Czy system uwzględnia wcześniejsze realizacje wykonane w innych aptekach?
Tak.
To jedna z największych zalet e-recept współdzielonych. P1 analizuje wszystkie realizacje wykonane w aptekach uczestniczących w programie i uwzględnia je podczas kolejnych wyliczeń.
Dzięki temu farmaceuta nie musi ręcznie ustalać, ile produktu wydano wcześniej w innych placówkach.
Czy farmaceuta powinien samodzielnie poprawiać wyliczenia systemu?
Co do zasady nie.
Jeżeli recepta została przeliczona przez P1, przyjmuje się, że system wskazuje ilość możliwą do wydania zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Samodzielne modyfikowanie wyliczeń mogłoby prowadzić do rozbieżności pomiędzy stanem zapisanym w P1 a faktyczną realizacją recepty.
Jeżeli farmaceuta ma wątpliwości co do poprawności działania systemu, powinien przede wszystkim sprawdzić dane recepty oraz upewnić się, że nie doszło do błędów podczas wcześniejszych realizacji.
Jakie problemy dotyczące wyliczeń zgłaszała Naczelna Izba Aptekarska?
Podczas webinarów przedstawiciele NIA wskazywali kilka obszarów wymagających dalszych prac.
Najczęściej wymieniano:
- zbyt małą liczbę recept objętych automatycznymi wyliczeniami,
- przypadki niejednoznacznych wyników dla recept rocznych,
- trudności związane z insulinami i produktami o niestandardowych jednostkach dawkowania,
- potrzebę rozszerzenia automatycznej walidacji już na etapie wystawiania recept.
Według NIA rozwój P1 powinien zmierzać do tego, aby farmaceuta jak najrzadziej musiał wykonywać skomplikowane obliczenia samodzielnie.
Czy automatyczne wyliczenia oznaczają, że farmaceuta nie ponosi już odpowiedzialności za realizację recepty?
Nie.
Automatyczne obliczenia mają wspierać farmaceutę, ale nie zastępują jego wiedzy ani obowiązku prawidłowej realizacji recepty.
Farmaceuta nadal powinien zweryfikować zgodność recepty z obowiązującymi przepisami oraz ocenić, czy nie występują okoliczności wymagające dodatkowego wyjaśnienia.
Jednocześnie NIA od wielu lat postuluje, aby odpowiedzialność za techniczne błędy wyliczeń lub walidacji recept stopniowo przenosić na system P1, jeżeli recepta została poprawnie przyjęta przez system centralny.
W jakim kierunku będzie rozwijał się system P1?
Zarówno przedstawiciele CeZ, jak i NIA podkreślali, że e-recepta współdzielona jest dopiero pierwszym etapem zmian.
W kolejnych latach planowane jest dalsze rozszerzanie automatycznych wyliczeń, poprawa walidacji recept oraz zwiększenie liczby mechanizmów, które będą wspierały farmaceutę podczas realizacji recept.
Docelowo system ma nie tylko przekazywać dane pomiędzy aptekami, ale również ograniczać liczbę błędów wynikających z niejednoznacznych przepisów oraz ręcznych obliczeń.
Rozdział 6. Korekty realizacji recept i odpowiedzialność farmaceuty
Czym jest korekta realizacji recepty?
Korekta realizacji recepty to procedura umożliwiająca poprawienie błędów popełnionych podczas wydawania produktów. Może dotyczyć m.in. liczby wydanych opakowań, błędnie wybranego produktu czy innych nieprawidłowości, które mają wpływ na zapis realizacji w systemie P1.
Wprowadzenie e-recept współdzielonych nie zmienia samej idei korekt, ale zwiększa ich znaczenie. Każda korekta wpływa bowiem nie tylko na dane zapisane w aptece, lecz również na informacje udostępniane innym placówkom uczestniczącym w systemie.
Dlatego prowadzący webinar podkreślali, że korekty powinny być wykonywane wyłącznie wtedy, gdy rzeczywiście doszło do błędu, a nie jako sposób na rozwiązanie problemów organizacyjnych.
Kiedy należy wykonać korektę?
Korekta powinna zostać wykonana wtedy, gdy zapis w systemie nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi realizacji recepty.
Przykładem może być wydanie niewłaściwej liczby opakowań, błędny wybór produktu lub pomyłka podczas finalizowania sprzedaży.
Nie każda nietypowa sytuacja wymaga jednak korekty. Jeżeli problem wynika z chwilowej niedostępności systemu, błędu komunikacji z P1 lub wątpliwości interpretacyjnych, najpierw należy ustalić jego przyczynę.
W praktyce
Korekta powinna naprawiać rzeczywisty błąd realizacji, a nie zastępować prawidłową procedurę pracy z receptą.
Czy korekty były testowane przed uruchomieniem systemu?
Tak.
Podczas pilotażu dużą uwagę poświęcono właśnie scenariuszom korekt. Testowano m.in.:
- korekty po częściowej realizacji recepty,
- korekty po zakończeniu realizacji,
- wpływ korekt na refundację,
- wpływ korekt na kolejne apteki uczestniczące w systemie,
- zachowanie systemu po zmianie wydanego produktu.
Był to jeden z najważniejszych elementów pilotażu, ponieważ błędnie wykonana korekta mogłaby wpłynąć na możliwość dalszej realizacji recepty przez pacjenta.
Czy można wykonać korektę po zakończeniu realizacji recepty?
Tak, jednak sposób postępowania zależy od rodzaju błędu oraz etapu realizacji.
Podczas webinarów podkreślano, że możliwość wykonania korekty została zachowana również po wdrożeniu e-recept współdzielonych. Należy jednak pamiętać, że każda zmiana zostanie uwzględniona przez system P1 i będzie miała wpływ na dalszą realizację recepty.
Z tego względu korekty powinny być wykonywane z dużą ostrożnością.
Na czym polega korekta dodatnia?
Korekta dodatnia to mechanizm pozwalający uzupełnić wcześniejszy zapis realizacji w sytuacji, gdy pierwotnie przekazano do P1 niepełne lub nieprawidłowe informacje.
Podczas webinarów wskazywano, że rozwiązanie to ma umożliwić naprawienie określonych błędów bez konieczności anulowania całej realizacji recepty.
W praktyce sposób wykonania korekty zależy od możliwości konkretnego systemu aptecznego.
Czy korekta wpływa na informacje widoczne w innych aptekach?
Tak.
Po zapisaniu korekty system P1 aktualizuje stan realizacji recepty. Oznacza to, że kolejna apteka będzie pracowała już na poprawionych danych.
Dlatego tak ważne jest, aby korekty wykonywać niezwłocznie po wykryciu błędu i unikać pozostawiania nieprawidłowych informacji w systemie.
Co zrobić, gdy pomylono liczbę wydanych opakowań?
Przede wszystkim należy ustalić, czy rzeczywiście doszło do błędu w realizacji, czy problem wynika z nieprawidłowej interpretacji danych prezentowanych przez system.
Jeżeli faktycznie wydano inną liczbę opakowań niż zapisano w P1, należy przeprowadzić odpowiednią korektę zgodnie z procedurą przewidzianą przez producenta oprogramowania.
Nie należy próbować “wyrównywać” błędu podczas kolejnej realizacji recepty.
Czy korekta wymaga ponownego zablokowania recepty?
W niektórych przypadkach tak.
Podczas webinaru zwracano uwagę, że również korekty muszą być wykonywane w sposób zapewniający spójność danych pomiędzy systemem P1 a oprogramowaniem aptecznym.
Mechanizmy zabezpieczające działają więc nie tylko podczas pierwszej realizacji recepty, ale również podczas jej późniejszych modyfikacji.
Czy korekty mogą wpływać na refundację?
Tak.
To jeden z powodów, dla których pilotaż obejmował również scenariusze związane z rozliczeniami refundacyjnymi.
Nieprawidłowo wykonana korekta może mieć wpływ zarówno na zapis realizacji recepty, jak i na dane wykorzystywane podczas rozliczeń z NFZ.
Dlatego każda zmiana powinna być poprzedzona analizą rzeczywistego przebiegu realizacji.
Czy każdy problem z realizacją oznacza konieczność wykonania korekty?
Nie.
Podczas webinarów wielokrotnie podkreślano, że farmaceuci zbyt często traktują korektę jako uniwersalne rozwiązanie każdego problemu.
Jeżeli przyczyną jest chwilowa niedostępność P1, błąd komunikacji lub problem techniczny programu aptecznego, wykonanie korekty może nie tylko nie rozwiązać sytuacji, ale wręcz ją skomplikować.
Najpierw należy ustalić źródło problemu.
Warto pamiętać
Nie każda niezgodność oznacza błąd realizacji. Czasami wystarczy ponowne pobranie recepty z P1 lub odczekanie na przywrócenie komunikacji z systemem.
Jakie błędy najczęściej zgłaszano podczas pilotażu?
Najczęściej analizowano przypadki dotyczące:
- nieprawidłowego wydania liczby opakowań,
- zamiany produktu,
- korekt wykonywanych po zakończeniu realizacji,
- rozliczeń refundacyjnych,
- recept realizowanych w kilku aptekach.
Większość z nich udało się odtworzyć i przeanalizować jeszcze przed ogólnopolskim wdrożeniem systemu.
Czy farmaceuta odpowiada za błędy systemu P1?
To jedno z najczęściej dyskutowanych zagadnień podczas webinarów.
Obecnie farmaceuta nadal odpowiada za prawidłową realizację recepty zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie NIA od lat postuluje, aby odpowiedzialność za błędy wynikające z działania systemu informatycznego lub nieprawidłowych walidacji nie była przenoszona na osoby realizujące recepty.
Zdaniem samorządu aptekarskiego, jeżeli recepta została poprawnie przyjęta przez system P1, farmaceuta powinien mieć możliwość polegania na danych zweryfikowanych przez system centralny.
Czym jest zasada domniemania poprawności e-recepty?
To postulat zgłaszany przez NIA, zgodnie z którym recepta zaakceptowana przez system P1 powinna być traktowana jako formalnie poprawna.
W praktyce oznaczałoby to, że farmaceuta nie musiałby każdorazowo analizować wszystkich elementów technicznych recepty ani ponosić odpowiedzialności za błędy, które mogły zostać wykryte już na etapie jej wystawiania.
Według przedstawicieli NIA ciężar walidacji powinien w coraz większym stopniu spoczywać na systemie centralnym.
Jakie dodatkowe walidacje proponuje NIA?
Podczas webinarów wskazano kilka obszarów, które – zdaniem samorządu – powinny zostać objęte automatyczną kontrolą już podczas wystawiania recept.
Dotyczy to przede wszystkim:
- zgodności dawkowania z liczbą opakowań,
- maksymalnego okresu terapii,
- odpłatności,
- zgodności danych produktu,
- poprawności recept rocznych,
- spójności informacji przekazywanych do P1.
Celem tych zmian jest ograniczenie liczby sytuacji, w których farmaceuta musi samodzielnie rozstrzygać wątpliwości wynikające z błędnie wystawionej recepty.
Jakie znaczenie mają korekty w systemie e-recept współdzielonych?
Znacznie większe niż dotychczas.
Przed wprowadzeniem e-recept współdzielonych błędny zapis realizacji wpływał przede wszystkim na dokumentację jednej apteki. Obecnie ta sama informacja może być wykorzystywana przez kolejne placówki uczestniczące w realizacji recepty.
Oznacza to, że każda korekta staje się elementem wspólnego systemu wymiany danych i powinna być wykonywana z najwyższą starannością.
Rozdział 7. Szczególne rodzaje recept i najczęstsze wątpliwości
Czy e-recepta współdzielona obejmuje recepty wystawione przed 1 lipca 2026 r.?
Tak. To jedna z najczęściej zadawanych kwestii podczas webinarów.
Nowa funkcjonalność nie jest przypisana do daty wystawienia recepty, lecz do sposobu jej realizacji. Jeżeli recepta pozostaje ważna, a pierwsza oraz kolejna apteka uczestniczą w systemie e-recept współdzielonych, możliwe jest kontynuowanie jej realizacji również wtedy, gdy została wystawiona lub częściowo zrealizowana przed 1 lipca.
Oznacza to, że po przystąpieniu apteki do programu farmaceuci mogą spotkać się również ze „starszymi” receptami, których realizacja będzie kontynuowana zgodnie z nowymi zasadami.
Czy e-recepta współdzielona obejmuje recepty roczne?
Tak.
Nowa funkcjonalność została przygotowana również z myślą o receptach rocznych, ponieważ to właśnie one najczęściej powodowały problemy u pacjentów, którzy chcieli kontynuować terapię poza apteką, w której rozpoczęli realizację recepty.
W przypadku recept rocznych szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe prowadzenie historii realizacji oraz poprawne wyliczenia systemu P1. Każda kolejna realizacja uwzględnia bowiem informacje zapisane podczas wcześniejszych wydań produktów.
Czy recepty 30-dniowe również mogą być realizowane w różnych aptekach?
Tak.
Przepisy dotyczące okresu terapii nie mają wpływu na możliwość skorzystania z e-recepty współdzielonej. Jeżeli recepta może być realizowana częściowo i pozostała jeszcze niewydana ilość produktu, pacjent może dokończyć jej realizację w innej aptece uczestniczącej w systemie.
Czy e-recepta współdzielona obejmuje produkty zawierające środki odurzające i substancje psychotropowe?
Tak, o ile przepisy dotyczące danej kategorii produktów nie stanowią inaczej.
Podczas webinarów wyjaśniono, że sama funkcjonalność e-recept współdzielonych nie wyłącza automatycznie recept na środki odurzające ani substancje psychotropowe. Nadal jednak obowiązują wszystkie szczególne wymagania wynikające z obowiązujących przepisów dotyczących realizacji tych recept.
Oznacza to, że zmienia się jedynie możliwość kontynuowania realizacji w innej aptece, natomiast nie zmieniają się zasady wydawania takich produktów.
Warto pamiętać
E-recepta współdzielona nie “znosi” żadnych ograniczeń wynikających z prawa. Jest jedynie nowym sposobem przekazywania informacji pomiędzy aptekami.
Czy recepty recepturowe mogą być realizowane w różnych aptekach?
Nie.
Receptura została wyłączona z funkcjonalności e-recept współdzielonych. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki sporządzania leków recepturowych, które przygotowywane są indywidualnie dla konkretnego pacjenta w konkretnej aptece.
W praktyce oznacza to, że recepty recepturowe nadal realizowane są według dotychczasowych zasad.
Czy wyroby medyczne są objęte nową funkcjonalnością?
Tak, jednak wyłącznie w zakresie wynikającym z obowiązujących zasad realizacji e-recept.
Podczas webinarów zwracano uwagę, że niektóre wyroby medyczne mogą sprawiać systemowi większe trudności podczas automatycznych wyliczeń. Był to jeden z obszarów zgłaszanych przez NIA do dalszego rozwoju systemu P1.
Nie oznacza to jednak, że wyroby medyczne zostały wyłączone z możliwości realizacji w różnych aptekach.
Czy zmiana odpowiednika leku jest widoczna dla kolejnej apteki?
Tak.
System przekazuje informacje o rzeczywiście wydanym produkcie, dzięki czemu kolejna apteka wie, jaki preparat został wydany podczas wcześniejszej realizacji recepty.
Nie są natomiast przekazywane informacje wyjaśniające przyczynę dokonanej zamiany ani komentarze farmaceuty.
Czy farmaceuta zobaczy, dlaczego poprzednia apteka wydała zamiennik?
Nie.
System ogranicza się do przekazania danych o wydanym produkcie. Informacje o przyczynach dokonanej zamiany pozostają wyłącznie w dokumentacji prowadzonej przez aptekę realizującą receptę.
Jeżeli zmiana produktu była zgodna z obowiązującymi przepisami, kolejna apteka nie musi znać jej uzasadnienia, aby prawidłowo kontynuować realizację recepty.
Czy komentarze wpisane przez farmaceutę są widoczne w innych aptekach?
Nie.
Komentarze mają charakter lokalny i pozostają wyłącznie w systemie informatycznym apteki, w której zostały wprowadzone.
Podczas webinarów pojawiły się postulaty, aby w przyszłości umożliwić przekazywanie przynajmniej części informacji istotnych dla kolejnych realizacji, jednak obecnie taka funkcjonalność nie została przewidziana.
Czy farmaceuta może sprawdzić, która apteka rozpoczęła realizację recepty?
Nie.
Dane identyfikujące aptekę nie są przekazywane pomiędzy placówkami. Rozwiązanie to wynika z przyjętej przez projektantów systemu zasady minimalizacji przekazywanych informacji.
Farmaceuta otrzymuje wyłącznie dane niezbędne do prawidłowego wydania produktu.
Czy widoczna jest cena, za którą wydano lek w poprzedniej aptece?
Nie.
Cena sprzedaży nie ma znaczenia dla dalszej realizacji recepty, dlatego nie jest elementem informacji przekazywanych przez system P1.
Każda apteka prowadzi własną politykę cenową, a e-recepta współdzielona nie ingeruje w ten obszar działalności.
Czy można skontaktować się z apteką, która wcześniej realizowała receptę?
System nie udostępnia danych umożliwiających identyfikację wcześniejszej apteki.
Jeżeli jednak pacjent sam wskaże nazwę placówki, nic nie stoi na przeszkodzie, aby – w razie uzasadnionej potrzeby – skontaktować się z nią w celu wyjaśnienia konkretnej sytuacji.
Nie jest to jednak element standardowej procedury realizacji e-recept współdzielonych.
Czy e-recepta współdzielona zmienia obowiązki farmaceuty wynikające z przepisów?
Nie.
Nowa funkcjonalność nie wprowadza zmian w zakresie odpowiedzialności zawodowej farmaceuty ani zasad realizacji recept określonych w obowiązujących przepisach.
Farmaceuta nadal odpowiada za prawidłową ocenę recepty, zgodność wydawanego produktu z przepisami oraz właściwe udokumentowanie realizacji.
System ma ułatwiać wykonywanie tych obowiązków poprzez udostępnienie aktualnych informacji o stanie realizacji recepty, ale nie zastępuje profesjonalnej oceny farmaceuty.
Rozdział 8. Najczęstsze pytania farmaceutów i praktyczne problemy
Czy pacjent może rozpocząć realizację recepty w jednej aptece, a każde kolejne opakowanie wykupywać w innej?
Tak, o ile wszystkie apteki uczestniczą w systemie e-recept współdzielonych.
Nowa funkcjonalność nie ogranicza liczby aptek biorących udział w realizacji jednej recepty. Jeżeli po każdej częściowej realizacji wciąż pozostaje ilość produktu do wydania, pacjent może kontynuować realizację w kolejnej placówce należącej do programu.
W praktyce oznacza to znacznie większą swobodę dla pacjenta, szczególnie podczas podróży lub w przypadku czasowej niedostępności leku w jednej z aptek.
Czy pacjent musi poinformować farmaceutę, że wcześniej realizował receptę w innej aptece?
Nie.
Informacja o wcześniejszych realizacjach zostanie pobrana z systemu P1 podczas odczytywania recepty. Farmaceuta nie musi polegać wyłącznie na deklaracji pacjenta.
Warto jednak zachęcać pacjentów do przekazywania takich informacji, ponieważ ułatwia to wyjaśnianie ewentualnych wątpliwości i skraca czas obsługi.
Co zrobić, gdy pacjent twierdzi, że powinien mieć jeszcze możliwość wykupienia leku, a system pokazuje inaczej?
W pierwszej kolejności należy zweryfikować dane pobrane z P1 oraz upewnić się, że recepta została prawidłowo odczytana.
Jeżeli system uwzględnia wcześniejsze realizacje i wskazuje brak możliwości wydania kolejnych produktów, nie należy opierać się wyłącznie na pamięci pacjenta.
Dopiero po wykluczeniu problemów technicznych lub błędów odczytu warto analizować, czy wcześniejsza realizacja nie wymagała korekty.
W praktyce
W większości przypadków rozbieżności wynikają z niepełnej wiedzy pacjenta o wcześniejszych realizacjach lub z błędnej interpretacji zasad realizacji recept rocznych.
Czy farmaceuta powinien zawsze otwierać Dokument Stanu Realizacji?
Nie.
DSR jest dokumentem technicznym i nie został zaprojektowany jako podstawowe narzędzie pracy farmaceuty.
Jeżeli oprogramowanie apteczne prawidłowo prezentuje stan realizacji recepty, nie ma potrzeby każdorazowego analizowania zawartości DSR. Dokument ten będzie przydatny głównie podczas wyjaśniania nietypowych sytuacji lub zgłaszania problemów technicznych.
Czy wdrożenie e-recept współdzielonych oznacza więcej pracy dla farmaceuty?
W codziennej praktyce – prawdopodobnie nie.
Choć początkowo konieczne będzie zapoznanie się z nowymi funkcjami systemu, większość zmian odbywa się „w tle”. Pilotaż pokazał, że po krótkim okresie adaptacji farmaceuci realizowali e-recepty współdzielone praktycznie tak samo jak standardowe e-recepty.
Większość dodatkowych operacji wykonuje system P1 oraz oprogramowanie apteczne.
Czy nowa funkcjonalność zwiększa bezpieczeństwo realizacji recept?
Tak, pod warunkiem prawidłowego korzystania z systemu.
Wprowadzenie blokady recepty, centralnej wymiany danych oraz Dokumentu Stanu Realizacji znacząco zmniejsza ryzyko równoczesnej realizacji tej samej recepty w kilku aptekach.
Jednocześnie bezpieczeństwo całego procesu nadal zależy od prawidłowego zakończenia realizacji, terminowego przesyłania DRR oraz wykonywania korekt wyłącznie wtedy, gdy są one rzeczywiście potrzebne.
Czy e-recepta współdzielona rozwiąże problem braków leków?
Nie.
Nowa funkcjonalność nie zwiększa dostępności produktów leczniczych na rynku. Ułatwia natomiast pacjentowi znalezienie apteki, która dysponuje potrzebnym lekiem.
Jeżeli w jednej placówce produktu zabraknie, pacjent nie musi już wracać do tej samej apteki po kolejną dostawę. Może kontynuować realizację recepty tam, gdzie lek jest dostępny.
Czy e-recepta współdzielona zmienia sposób współpracy pomiędzy aptekami?
Pośrednio tak.
Choć system nie umożliwia bezpośredniej komunikacji pomiędzy aptekami, po raz pierwszy tworzy wspólną historię realizacji recepty dostępną dla wszystkich uczestników programu.
Oznacza to, że każda apteka staje się elementem jednego procesu realizacji recepty. Dlatego tak ważne jest staranne dokumentowanie realizacji i unikanie błędów, które mogłyby utrudnić pracę kolejnej placówce.
Jakie są największe korzyści z punktu widzenia farmaceuty?
Choć e-recepta współdzielona została zaprojektowana przede wszystkim z myślą o pacjentach, farmaceuci również odniosą z niej korzyści.
Najważniejsze z nich to:
- dostęp do aktualnego stanu realizacji recepty,
- ograniczenie konieczności ręcznego analizowania wcześniejszych wydań,
- mniejsze ryzyko podwójnej realizacji recept,
- możliwość kontynuowania realizacji bez odsyłania pacjenta do innej apteki,
- stopniowe przejmowanie przez system P1 części wyliczeń wykonywanych dotychczas ręcznie.
Jakie wyzwania pozostają do rozwiązania?
Podczas webinarów zarówno przedstawiciele CeZ, jak i NIA podkreślali, że e-recepta współdzielona jest pierwszym etapem rozwoju systemu.
Do najczęściej wskazywanych kierunków dalszych prac należą:
- rozszerzenie automatycznych wyliczeń P1,
- większa liczba walidacji już podczas wystawiania recept,
- ograniczenie odpowiedzialności farmaceutów za błędy techniczne,
- poprawa obsługi wyrobów medycznych i niektórych produktów o specyficznym sposobie dawkowania,
- dalsze doskonalenie współpracy pomiędzy systemem P1 a oprogramowaniem aptecznym.
Jakie najważniejsze zasady powinien zapamiętać farmaceuta?
Niezależnie od rodzaju realizowanej recepty warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:
- korzystać z aktualnych danych pobranych z systemu P1,
- nie pozostawiać niedokończonych realizacji,
- upewnić się, że Dokument Realizacji Recepty został poprawnie wygenerowany,
- wykonywać korekty wyłącznie wtedy, gdy rzeczywiście doszło do błędu,
- nie modyfikować samodzielnie wyliczeń P1 bez uzasadnionej przyczyny,
- pamiętać, że e-recepta współdzielona zmienia sposób wymiany danych, ale nie zmienia przepisów regulujących realizację recept.
Źródła:
